De vlechtheg is (bijna) klaar!

Geplant in 2004 en nu 6 jaar later is de heg gelegd.
Wat is een vlechtheg?

Meter voor meter. Het meeste werk is verzet door Eelco Boer die aardig wat zaterdagen heeft doorgebracht met zagen, palen zetten, onkruid weghalen, onderhoud plegen aan het reeds eerder gelegde deel.  Gelukkig waren er bijna altijd wel vrijwilligers die hem daarbij hielpen.

 

De heg is nog niet helemaal klaar want er moet nog wel wat gevlochten en onderhoud aan gepleegd worden maar het belangrijkste werk zit er op. Wat een karwei! Petje af Eelco!

Wat is een vlechtheg?
Tijdens de eerste VriendenDoeDag van de Stichting Vrienden van Biesland, is er met man en macht een hele stapel struiken/boompjes geplant aan het fietspad tussen het Virulypad en de betonnen brug naar de Dobbeplas. Tot slot is de nieuwe aanplant bedekt met een laagje houtsnippers. Vol verwachting klopten de harten van de harde werkers wat er nu mee zou gaan gebeuren…. Het jaar erna zijn er nog struiken bijgeplant, sommige van extra steun voorzien, is er onkruid weggehaald en zijn ze weer bedekt met houtsnippers…. Nu krijgen we steeds vaker te horen dat haag het zicht op de mooie polder ontneemt en nodig onderhoud verdient omdat het fietsers en andere recreanten soms in de weg hangt. Wat is nu eigenlijk de bedoeling hiervan?

We stelde deze vraag, en nog vele anderen aan Eelco de Boer van Werkgroep Groen. Hij stuurde ons het onderstaande stuk in. Bedankt voor deze duidelijke bijdrage!

Een normale heg wordt met de heggenschaar in toom gehouden. Een vlechtheg krijgt de vorm op een andere manier, namelijk door de takken te vlechten. Daar zijn meerdere manieren voor, maar onze manier heet 'de heg leggen'. De meest arbeidsvriendelijke manier, met natuurvriendelijke eigenschappen. De natuur doet het verticale groeiwerk, eens in de 10 – 15 jaar worden de verticaal groeiende stammen horizontaal ‘gelegd’ waarna de natuur weer verticaal daardoorheen gaat vlechten.

Een vlechtheg is eigenlijk al heel lang onderdeel van het landschap. Julius Caesar had er tegen de Galliërs al last van. Met andere woorden, voordat er prikkeldraad was, waren er vlechtheggen. Prikkeldraad heeft, behalve dat je er nooit meer werk aan hebt, geen enkel voordeel. Voor de natuur is een vlechtheg, naast een afscheiding ook een groen lint door het landschap. Voor met name de kleinere dieren is zo’n lint belangrijk als schuilgelegenheid, maar ook als een soort overdekte 'veilige' route. Bovendien zit er veel horizontaal hout in zo'n vlechtheg, waar nestjes op gebouwd kunnen worden. De dorens in de heg laten kleinere dieren wel door, maar de grotere rovers juist niet, wat de broedvogels ideaal zullen vinden. De heg zal in het late voorjaar bloeien voor de vlinders en bijen en in de herfst en winter zitten er bessen aan. Mensen zullen de roze bloemen en rode bessen ook waarderen. Naast het fietspad zal de heg als windscherm dienen en, ten opzichte van de gewone heg, blijft er meer fietspad over naast de dorens omdat de vlechtheg relatief smal blijft.

Er zijn nu heel weinig vlechtheggen in Nederland over. Kennis en kunde van het heggen leggen is vrijwel geheel verloren geraakt. Prikkeldraad was goedkoop, percelen werden steeds groter en machines en heggen gaan nu eenmaal niet goed samen. Bovendien is het leggen van een heg arbeidsintensief en niet te mechaniseren. Eigenlijk was vroeger overal waar geen sloot was, maar toch een afscheiding nodig, wel een (vlecht-)heg.

Restanten van vlechtheggen zijn nu nog wel te zien in Limburg, rondom de grote rivieren in de uiterwaarden en in bijvoorbeeld de Pagina van 5 4 Achterhoek. Het westen heeft waarschijnlijk geen oude vlechtheggen meer, maar er wordt her en der aangeplant. Een foto van een vlechtheg is in ieder geval door iemand uit het Westland spontaan herkend als 'die had mijn opa ook om de tuin staan'.

Veel kennis van ‘hedge laying’ bestaat nog in Engeland. Onze heg is aangelegd met ‘streekeigen’ meidoornstruiken. Streekeigen wil zeggen dat deze meidoorn van oudsher in het westen van het land thuishoort en zich daarom aangepast heeft aan de omstandigheden. Een heg zal in de loop van de jaren vanzelf andere soorten gaan bevatten. In onze heg is dat wat versneld gedaan door her en der wat andere soorten struiken als Hazelaar, kornoelje en dergelijke er tussen te planten. In 2004 is de heg geplant. De afgelopen jaren is de heg flink gegroeid. Nu is de heg sterk en hoog genoeg om gelegd te worden, waardoor de afmetingen een stuk vriendelijker worden. Het wilde gaat er vooral vanaf nu de heg ook regelmatig wordt geschoren met de heggenschaar. Hoewel de heg uitloopt na het leggen, is dit toch niet blijvend. Na verloop van een tiental jaren zal het horizontale ‘gelegde’ deel van het hout teruglopen. Het vlechtwerk en daarmee de stevigheid en vorm verdwijnen daardoor. Na zo ongeveer 15 jaar moet de heg opnieuw gelegd worden. Daardoor vernieuwt een vlechtheg zich, zodat een vlechtheg honderden jaren oud kan worden.

Een heg leggen is niet moeilijk. Iedereen met een stuk land had vroeger zo’n vlechtheg zelf aangelegd en kon dat ook onderhouden. Alleen nu is het bijzonder. Er is niet een buurman die het even komt uitleggen. Veel moeten we daarom proefondervindelijk gewoonweg opnieuw uitvinden. We hebben wel een cursus gevolgd, maar deze heg op deze plaats is toch weer speciaal.

Onze werkgroep is inmiddels gestopt met z’n activiteiten, de vlechtheg is de laatste activiteit. Één van die activiteiten was ooit een werkdag op de Hoeve Biesland met vrijwilligers uit het bedrijfsleven uit de omgeving van Pijnacker. Deze werkdag resulteerde ondermeer in een Stichting Vrienden van Biesland. Wat dat betreft is deze vlechtheg een heel mooi aandenken op Hoeve Biesland, voor alle vrijwilligers die de afgelopen jaren hebben meegeholpen op de boerderij van Jan en Mieke en wat ons betreft een prima einde van onze werkgroep.

Namens Werkgroep Groen Eelco de Boer